De SS 975

News visual

  • img-description
    De SS 975
  • img-description
    De SS 975
  • img-description
    De SS 975
  • img-description
    De SS 975

In een eerdere coupé heb ik al eens verwezen naar een artikel van  G. Van Reeuwijk over bier- en gistwagens in Op de Rails 11 (1979) pag 331 ev, het maandblad van de NVBS. Daarin wordt ook een drie-assige bierwagen ter sprake gebracht, die in dienst is geweest voor de brouwerij d’Amstel. In dit artikel kunnen we lezen, dat na de indienststelling van een drieassige vleeswagen en een drieassige wagen voor het vervoer van levende vis in de jaren 1909 en 1910, ook voor deze bierbrouwer in 1912 een drieassige wagen met remmershuis bij de SS onder het nummer 975 in dienst is gesteld. Deze wagen werd gebouwd door Waggonfabrik AG Uerdingen. Bij dit artikel is ook een tekening van de hand van de auteur opgenomen. Deze afbeelding doet sterk denken aan het model van een drieassige koelwagen onlangs uitgebracht door Fleischmann en dus zou het leuk zijn een poging te wagen om dit model te vernederlandsen.

 

De opschriften


Daarvoor is het natuurlijk nodig om uit te vinden hoe deze wagen er toentertijd heeft uitgezien, waarbij mijn voorkeur uitgaat naar de SS periode. Op de tekening in bovengenoemd artikel ontbreken helaas de opschriften op de wagen. Wel is een foto van een drieassige wagen met opschriften van de Amstel Brouwerij en het NS nummer 560021 in het Utrechts Archief te vinden genomen in 1949. Op deze opname zijn het remmershuis en reminrichting verdwenen en zijn de opschriften gemoderniseerd. Van deze wagen is ook een tekening aanwezig in het archief. Daarop is te lezen, dat dit oorspronkelijk inderdaad de SS 975 is geweest en dat in 1939 het remmershuis en de reminrichting zijn verwijderd. De wagen heeft het dus tot na de tweede wereldoorlog uitgehouden, ondanks dat hij volgens de beschrijving in het artikel niet echt beviel onder andere door de slechte koeling van het middengedeelte. In bovengenoemd artikel kunnen we wel een duidelijke foto vinden van de tweeassige wagens SS 991 en SS 992, die overgenomen zijn van de NRS. Helaas hebben deze afwijkende opschriften ten opzichte van de SS 971-973, die waarschijnlijk nog vaag op de achtergrond van dezelfde foto zijn waar te nemen. Aangezien deze laatsten in dezelfde jaren bij de SS in dienst zijn gekomen als de SS 975, is het aannemelijk dat de opschriften van de SS 975 daarop leken.

Het Fleischman model 5381


Het model betreft een drieassige koelwagen van de DR met een remmershuis en remsystemen aan de buitenste assen uitgevoerd met spaakwielen. Aan de buitenzijde is duidelijk aangegeven waar de wagen voor was bedoeld : “Seefische”. Volgens de revisiedata beeldt het model de situatie na uit de dertiger jaren. Het model is aanzienlijk korter dan zou moeten voor de SS 975. De werkelijke lengte over de buffers bedroeg 13,42 m en dat is 15,4 cm in model. Het Fleischmann model is maar 12,5 cm, maar aangezien we toch al de nodige concessies zullen moeten doen is dat niet echt een bezwaar en weegt best op tegen het feit dat ook op de modelbaan een drie-asser niet alledaags is. In feite zou in de zijwanden aan beide zijden van de toegangsdeur een extra paneel aangebracht moeten worden. Maar dat is mij te veel werk, omdat dan ook het onderstel op twee plaatsen moet worden aangepast. Naar verhouding is de radstand van de wielen juist weer iets groter weergegeven. Ook de deurpartij ziet er bij de SS 975 wat anders uit.

Het remmershuis heeft een rond dak, terwijl de SS 975 een puntdak heeft. De draairichting van de deuren is gespiegeld en de opstaptrede bij het remmershuis is twee keer zo breed als bij de SS 975. Op het dak bevinden zich maar liefst 6 ventilatoren, terwijl de SS 975 er maar één had midden op het dak. Opvallend is het ontbreken van luiken op het dak of de zijwanden van het model voor het beladen van de ijskorven, ondanks dat aan de achterzijde keurig traptreden en railingen op het model zijn aangebracht. Overigens is op de originele tekening ook niets van ijsluiken te ontdekken en ontbreekt een tekening van de achterzijde (volgens de tekening was dat de verantwoordelijkheid van de brouwerij). Het zou dus kunnen, dat de wagen van binnenuit beladen moest worden, maar dat is lastig als het ijs onderweg aangevuld diende te worden. (Hoe zoiets in het werk kan zijn gegaan, is aardig te zien op een foto bij de beschrijving van de Train Ferry Zeebrugge – Harwich op Zeelandnet.)


Het model is door middel van klikverbindingen in elkaar gezet. Met voorzichtig wrikken is het huis van de bodemplaat te scheiden. Het dak kan pas worden verwijderd als eerst het remmershuis is afgenomen. Het gaat allemaal wat lastig, maar de aanhouder wint.

 

Aanpassingen

Om het mijzelf niet al te moeilijk te maken, heb ik alleen een paar aanpassingen aan het model gedaan, die wel in het oog vallen, maar ook uitvoerbaar zijn en daar hoorde het verlengen van het model dus niet onder. Wel heb ik het ronde dak van het remmershuis vervangen door een puntdak. Na het boren van een paar gaten door het dak heb ik de rest voorzichtig weggesneden en geslepen. Aangezien het puntdak net zo hoog is, kunnen de zijkanten gewoon recht afgeslepen worden tot een punt zonder dat daar verder stukjes ingepast hoeven te worden. Ook heb ik een extra railing aan de buitenzijde van de trap naar het remmershuis aangebracht en de trede aldaar iets ingekort. De railing aan de wagenbak heb ik weggesneden en vervangen door een draadje. Dat staat beter in vergelijking met de aan de buitenzijde aangebrachte railing. Van het dak heb ik de ventilatoren (van metaal ! ) verwijderd en er één in het midden teruggeplaatst. Omdat ik de traptreden aan het andere uiteinde van de wagen wel aardig vind, heb ik deze laten zitten al heb ik die op de tekening niet zien staan en ook op de enig beschikbare foto zijn geen sporen daarvan achtergelaten. Maar opdat ze er niet voor niets zitten heb ik op het dak wel een luikje toegevoegd, dat dus overigens op de officiële tekening eveneens ontbreekt. Tot slot heb ik nog wat seinijzers aangebracht boven de dakrand.

 

Voor het aanbrengen van nieuwe beschriftingen moeten de oude natuurlijk eerst verwijderd worden. Ik doe dat altijd voorzichtig met wat vloeibaar schuurmiddel en een oude tandenborstel. Hardnekkige teksten kunnen ook voorzichtig afgeschraapt worden. Daarna heb ik de wagen opnieuw wit geschilderd. Blijft de vraag wat voor opschriften er op de SS-wagen hebben gezeten. Ik heb er voor gekozen om dezelfde opschriften te gebruiken als Marcel Kastelijn heeft ontwikkeld voor zijn bouwpakket van de tweeassige koelwagens SS 971-973. Misschien zijn er nog transfers te verkrijgen, maar ik heb er de voorkeur aan gegeven om ze zelf te maken zoals in eerdere coupés beschreven : dus met plakband voor de teksten en fotopapier voor de vlaggen.

 

Het lettertype van de grote opschriften kan worden benaderd met “Square721 BT” :

AMSTEL BROUWERIJ AMSTERDAM

Maar ik heb wel een trucje moeten uithalen om de juiste grootte en breedte te verkrijgen. In Word worden de letters juist te dun of te vet, maar door de tekst in een fotobewerkingsprogramma te schrijven, kon ik de juiste afmetingen verkrijgen. Andere gebruikelijke teksten op SS-wagens kunnen worden afgekeken van de veewagen in het Nederlands Spoorwegmuseum. Teksten op het onderstel heb ik gewoon laten zitten. Ze zijn nauwelijks zichtbaar en bovendien heb ik geen idee wat er op gestaan kan hebben. Alleen het wagennummer heb ik aangebracht. Nadat dit alles op de juiste plek is gezet, kan de wagen afgelakt worden. En dan hebben we een drie-assige koelwagen naar Nederlands voorbeeld, dat ondanks de concessies en onzekerheden de vergelijking met veel modellen van de standaard modelspoorfabrikanten best kan doorstaan.

 

Ik heb de foto’s genomen voor het aflakken om te laten zien, dat de dikte van de opgeplakte teksten erg meevalt. Zij zijn alleen in scheerlicht duidelijk te zien. Na het aflakken wordt de overgang nog minder scherp zichtbaar.

 


Details opschriften SS 975.

HaKaPuf

1 februari 2012

 

 

Laat een reactie achter